NAVEGANTES EN LINEA

▼

sábado, 26 de septiembre de 2026

KAMBAPU, DIA DE LA CULTURA AFROPARAGUAYA

  Kambapu*

           I

     Kamba   jeroky 

Kambapu pehendu

takuapi guepoti,

takuapu ryapu,

sarambi oguigui.

 

Kambapu ogueru

mbaraka chachacha,

jeroky ipyambu,

Kamakua ovy´a.

 

Kambapu pe ayvu,

opuka pe kuña,

karia´ÿ, lepiju,

vya´ÿ ñemuña.

 

Kambapu pehendu

sapukái ndovavái,

ysapu guyrapu,

ojajái tesarái.

 

Kambapu osunu,

hayvipu angu'a,

angu'apu ipuku,

ijayvu kamba atyra.

 

Kambapu oipeju

mimby kaaguy,

gualambáu ha turu

ñahendu mombyry.

 

Kambapu pehendu,

yvytu ombou.

Kambapu pehendu,

takuapu ryapu.

 

Kambapu pehendu

sapukái ndovavái,

arpapu guyrapu,

ojajái tesarái.

 

Kambapu osunu,

retumba la tumba,

tamborpu ipuku,

rezumba la runfla.

 

Kambapu pehendu,

ayvu mombeu.

Pehendu kambapu,

kambapu pehendu. 

             II 

     Che ha'e Kambapu 

Che ha'e Kambapu,

hasype asê sapy'a,

apo pya'e apu'â,

péina che ânga ipu.

 

Che póre ipoty vy'a'ÿ,

ymaite rehegua posu'u,

ko Kambapu ogueru

tetia'e pyahu ha jeroky.

 

Che ahy'ópe ojera púrahéi

arema osysýiva ipype,

ipojáima voí kuarahyre

aipotágui sa'ÿ teete.

 

Che ha'e Kambapu,

hasype asê sapy'a,

apo pya'e apu'â,

péina che ânga ipu.

 

Paraguaipe aju apyta,

pypuku añembohapo,

para mboypýri aguereko,

ypykuera Afrikape opyta.

 

Ko'ape aju añemoña,

ava morotî ha ava teete,

upégui osê che apé,

jeroviaha Paraguaiete.

 

Che ha'e Kambapu,

hasype asê sapy'a,

apo pya'e apu'â,

péina che ânga ipu.

 

* Francisco Gimenez-pe, karia'y ohehyi kuaáva ysapu ânga sâ,

ohekyi haguere Kambapu tesarái ruguágui ha kera poty’eta apytégui.

 

https://www.youtube.com/watch?v=uFpIU-0LabA&list=OLAK5uy_lcRecvGCHB9TivrbZ_K1g_dVv1qCipc58



lunes, 21 de septiembre de 2026

LA PRIMAVERA EN EL OJAL

 GRACIAS

bien sabes muchacha

que tus caricias de artesana

han modelado mi alma amorfa

y han puesto alas a mi cuerpo

de reptil embarrado

 

bien sabes muchacha

que tus besos de enamorada

han dado color a mi vida

y han pintado mi mirada

de noche jubilosa

 

bien sabes muchacha

que tus palabras de mujer

han enriquecido mi vocabulario

y han modificado a mi poesía

de poeta sensiblero

 

bien sabes muchacha

que tus silencios de sabia

han fortalecido a mis gritos

y han invadido mi soledad

de tumba olvidada

 

bien sabes muchacha

que tu vida a mi vida

ha dado la fe para vivir

y ha dado sentido a mi muerte

de viviente absurdo

 

A ELLA

 

te amo a ti

y solamente a ti

porque en ti amo

a la mujer imposible

porque en ti encuentro

ligeros rasgos de su alma

y parecidas vibraciones de su cuerpo

amo yo el vaivén de tu corazón

y en

él la fidelidad ciega

que sólo ella ofrece

ella que sabe que yo no merezco

amo también la agitación de tus pechos

y en ellos la serenidad de remanso

que sólo ella posee

ella que conoce lo bravío de mis aguas

 

te amo a ti

y solamente a ti

porque en ti amo

a la mujer que no existe

porque en ti encuentro

las manos que imitan sus caricias

y los labios que plagian sus besos

amo yo la noche de tus ojos

y en su negrura la miel que llora

que sólo ella regala

ella que lagrimea dulce en mi amargura

amo también el papel de tu cuerpo

y sobre la piel el poema inalcanzable

que sólo ella inspira

ella a quien amo tanto

y a quien amo en ti

y a quien apenas le haces sombra

 

te amo a ti

y solamente a ti

todo lo demás no lo creas

es pura poesía

 

PRIMERAS LETRAS (1981)

Gilberto Ramírez Santacruz


domingo, 13 de septiembre de 2026

¡ZAPATERO, A TUS ZAPATOS...! EN SU DIA DE SAN CRISPIN!

 

Poema 80*

a mis hermanos



Nacimos con los pies desnudos
en un pueblo descalzo,
sentimos la tierra roja ardiendo
bajo nuestras plantas verdes,
vivimos entre duendes burlados 
en libros escolares
y crecimos como hierbas clandestinas
a la sombra de un maizal
del labriego omnipotente
desenredando las telarañas 
de nuestros sueños arrinconados,
alimentando nuestras alas
con trenes haraposos
y andenes de esperas inútiles,
inventando hogueras voraces 
con leñas de nuestras ilusiones marchitas
trabajando con nuestras manos tibias
haciendo zapatos de cueros salvajes
para nunca venderlos
o trocarlos como era en el Principio, 
clavando con la suela curtida
el cuero de nuestras propias almas
o remendando jirones del tiempo
con pieles de nuestras angustias
o embistiendo a la miseria 
con leznas y trinchetas en las manos
y tachuelas oxidadas en el alma.

Fuimos y somos zapateros de corazón
pero nunca pudimos hacer ninguno
que se parezca al zapato de Van Gogh.

imitación de jesús**

así como tu padre carpintero

prodigioso con su sierra y cepillos

el mío fue de oficio zapatero

bien hábil con sus leznas y martillos

tu misma lección simple de trabajo

y pocos consejos de todo sabio

recibí una campana con badajo

las palabras de mi padre en sus labios

 

así como tu madre fue maría

santa y hacendosa en tu crianza

mi madre fue una gran maestra y guía

a los niños pobres y sin infancia

nos enseñó la alegría como un don

que debemos cuidar de noche y día 

abecedario del alma y corazón

nos dio letras y puso un tren en la vía

 

el retiro al desierto tu escuela

siempre me pareció gran valentía

yo también anduve por callejuelas

y caminos varios por pasantía

ibas glorioso montado en asno

como rey y príncipe de los plebeyos

yo tuve un borrico que fue mi hermano

y amigo fiel por los duros senderos

 

a sabiendas que no seré tu ejemplo

de niño santo y menos, sabio precoz

yo buscaré en tu sombra el reflejo

como el burro que explora con su coz

no sabré imitarte y andar sobre el mar

ni tampoco soportar tanto dolor

pero serás mi estrella al caminar

entre tantas penas y poco amor


*Del libro Primeras Letras(1981), de GRS.

** Del libro Poemas de hoy en día y otros versos olvidados(2023), de GRS.

 

sábado, 5 de septiembre de 2026

EXTRANJERO (Día del Inmigrante)

 EN EL DIA DEL INMIGRANTE

extranjero*
la alforja fue aligerada para huir mejor
en la frontera quedó en jirones el coraje
en la huida se perdió el último miedo
y llorar fue un trámite obligatorio más
crucé un charco y me recibí de extranjero
pronto cayó al descuido de mi boca el acento
formé parte de un éxodo sin guía y sin dios
jamás se abrió el mar para salvarnos la vida
pero sobreviví gracias a la vida que es terca
me aferré al oficio de cultivar la esperanza
aún cuando la estadística negaba toda factibilidad
y el pronóstico de regreso para mí era reservado
*del libro "poemas de hoy en día y otros versos olvidados(2023),
editorial Arandurâ.